" وحید باغبان " نقش رسانهاي اينترنت در ناامنيهاي اجتماعي
اينترنت(Internet) را بايد بزرگترين سامانهاي داست كه تاكنون به دست انسان طراحي، مهندسي و اجرا شد است. اين سامانه شبكهاي عظيم از ميليونها رايانه است كه كاربران مختلف و اهداف تعددي دارد، ولي در نهايت به صورت يك شبكه جهان شمل، واحد و در مقياس جهاني ب هم متصل است. پيدايش اينترنت در جهان به دهه 1960 ميلادي باز ميگردد، زماني كه دولت امريكا براساس طرحي موسم به ارپا (ARPA) مخفف «آژانس تحقيق پروژههاي پيشرفته» كه در آن زمان براي كاركردهاي دفاعي به وجود آمده بود، اجرا كرد. طرح اين بود كه كامپيوترهاي موجود در شهراي مختلف با اطلاعات ذخيره شده خود بتوانند در صورت نياز به هم متصل شوند و اطلاعات را به يكديگر منتقل كنند. در اين راستا و در سال 1961 چهار رايانه در دو ايالت مختلف آمريكا به هم مرتبط شدند و شبكه آرپانت را ايجاد كردند. در دهه 1970 با تعريف پروتكلهاي جديد از جمله TCP كه تا به امروز رواج دارد، آرپانت شهرت بيشتري يافت و هسته اصلي شبكهاي از رايانههاي به هم مرتبط شد كه در سال 1993 نام اينترنت روي اين شبكه گذاشته شد.
اينترنت در جهان
سرعت رشد پديدههاي نوين تكنولوژيك در كشورهاي پيشرفته به مراتب بيش از كشورهاي در حال توسعه و جهان سوم است. بر اساس آمار سازمان ملل متحد، تعداد كاربران اينترنت در جهان از مرز يك ميليارد نفر گذشته است و پيشبيني ميشود اين رقم تا سال 2011 به دو ميليارد نفر برسد. هم اينك درصد كاربران اينترنت در آسيا 6/36 درصد، اروپا 7/27 درصد، آفريقا 5/3 درصد، آمريكاي شمالي 8/18 درصد گزارش شده است.
كشورهاي آمريكا و چين داراي بيشترين شمار كاربران اينترنتي هستند. كاربران اينترنتي در رژيم صهيونيستي، فنلاند و كره جنوبي نيز به ترتيب با متوسط زمان 5/57، 3/49، 2/47 ساعت در ماه براي استفاده از هر كاربر از اينترنت، به لحاظ مدت زمان آن لاين بودن در جهان پيشتازند.
بنابراين آمارهاي سال 2007 از مركز اطلاعات شبكه اينترنت چين(Cnnic) ، تا پايان سال گذشته2007 تعداد كاربران اينترنت در اين كشور به 210 ميليون نفر رسيد كه اين ميزان پنج ميليون نفر كمتر از تعداد كاربران در امريكا است. پيشبينيها نسان ميدهد كه در سال 2008 با وجود رشد چشمگير كاربران چيني به دليل جمعيت زياد چين تنها 16 درصد از مردم اين كشور به اينترنت دسترسي داشته باشند، اين در حالي است كه متوسط جهاني اتصال به اينترنت 1.19 درصد از كل دنياست. (خبرگزاري مهر، 25 ابان 86)
در ميان كشورهاي عربي نيز، امارات متحده عربي رتبه اول است، وب جايگاه دوم را در اختيار دارد. از هر يك هزار نفر جمعيت امارات، 308 مفر كاربر اينترنتي هستند كه اين رقم براي كويت 276 نفر، قطر 269 نفر، بحرين 213 نفر و لبنان 196 نفر در هر هزار نفر است. (جام جم، 5 دي 86)
تعداد 35 كشور آفريقايي تنها 25 ميليون كاربر دارد، هم چنين حدود سي كشور در جهان است كه واژه اينترنت در آنها واژهاي غريب و نامانوس است، چون ضريب نفوذ اينترنت در اين كشورها كمتر از يك درصد گزارش شده است. موسسه تحقيقاتي (OVUM) به تازگي كشورهايي را معرفي كرده كه ضريب نفوذ اينترنت در آنها به سرعت در حال افزايش است. ايرلند، تركيه، يونان، تايلند، روسيه، هند، فيليپين، اكراين، ويتنام و اندونزي از جمله اين كشورها هستند.
اينترنت در ايران
ورود اينترت به ايران به اغاز دهه 1370 شمسي باز ميگردد، در سال 1371 دانشگاههاي صنعتي شريف و گيلان توسط مركز تحقيقات فيزيك نظري، به شبكه اينترنت وصل شدند تا با دنياي خارج ايميل رد و بدل كنند. سال 1372 ايران به شبكه جهاني اينترنت پيوست و نخستين مركز رايانهاي كه به طور رسمي در ايران به شبكه جهاني اينترنت وصل شد، مركز تحقيقات فيزيك نظري ايران بود. در حال حاضر اين مركز نيز يكي از مراكز مهم خدمان اينترنتي در كشور است. يك سال بعد (1373)، موسسه« ندا رايانه» تاسيس شد و پس از راهاندازي اولين بولتن بورد (BBC)، در عرض يك سال اولين وب سايت ايراني داخل كشور راهاندازي كرد. در سال 1374 نيز مجلس شوراي اسلامي، تاسيس شركت امور ارتباطات ديتا را تحت نظر شركت مخابرات ايران تصويب كرد كه مسئوليت توسعه خدمات ديتا در سطح كشور را به طور انحصاري در اختيار آن شركت قرار داده است. بنابراين شايد هيچ پديده ديگري در طول سالهاي اخير به اندازه اينترنت در ايران رشد صعودي نداشته است.. افزايش تصاعدي ضريب نفوذ اينترت در ايران و در كنار آن تاثير افزايش تعداد سايتها، وبلاگها و پايگاهاي اطلاعرساني روي اين شبكه جهاني، نيازمند بررسيهاي جامعهشناسي است. در حال حاضر، اينترنت در ايران چند سرويس اساسي مانند پست الكترونيكي، چت، وب، وبلاگ، يوزنت، فروم و تلنت را ارايه ميدهد. اما هر روزه سرويسهاي جديدي ابداع ميشود.
طبق امارهاي رسمي اعلام شده از سوي وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات، تعداد كاربران اينترنت در ايران در سال گذشته شش ميليون نفر بوده است. روند رو به رشد اينترنت در ايران طي سالهاي اخير، توجه به ابعاد مختلف و چالشهاي پيش روي آن ر ضروري كرده است.
آسيبهاي اينترنت در ايران
نگاهي به آمار فوق، خود گوياي بسياري از آسيبهاي است كه برخي از آن عبارتند از:
ابعاد امنيتي- اطلاعاتي
در بعد امنيتي- اطلاعاتي گزينههاي فراواني براي بررسي وجود دارد از جمله:
الف: جاسوسي اينترنتي: دسترسي آسان به سايتهاي جاسوسي آمريكا و اسراييل و كشورهاي ديگر، امان ارسال و دريافت ايميل به هر نقطه از دنيا و غير قابل كنترل بودن دادههاي مبادله شده در ايران، ضريب انجام جاسوسي از طريق اينترنت را بالا برده است. در واقع، اين دسترسي، انتقال اطلاعات و انتشار هر گونه اطلاعات طبقهبندي شده بر روي اينترنت را فراهم آورده است.
ب- كاهش اقتدار سيستم امنيتي و اطلاعاتي: به دليل امكان نشر بدون واهمه و فارغ از امكان شناسايي از سوي اينترنت، سيستم امنيتي و اطلاعاتي، اقتدار سنتي خود در افكار عموي و يا اشراف اطلاعاتي معمول را از دست دادهاند و حتي گاه خود سيستمهاي اطلاعاتي و امنيتي مورد دستبرد اطلاعاتي قرار ميگيرند.
ج: آموزشهاي مخرب: از جمله اين آموزشها، آموزش تروريسم، آموزش مصرف مواد مخدر و آموزش فرق ضاله و مانند آن است. به علت وفور سايتهاي فارسي در اين زمينهها، افراد به راحتي امكان آشنايي با هر فرقه و امكان انجام هر فعاليت منفي را بخواهند، دارند و گاه اين آموزشها بدون هيچگونه پردهپوشي مطرح ميشوند و به آساني در اينترنت قابل دسترسي است.
ابعاد اجتماعي
موارد زير از جمله آسيبهاي اينترنت در ابعاد اجتماعي است:
الف: ارتباطات نامتعارف ميان جوانان: اينترنت به دليل تسهيل ايجاد روابط دوستانه و اشقانه، در زمينههاي غير اخلاقي بسيار مورد توجه قرار گرفته و از جمله اينترنت موجب سهولت خيانت در روابط زناشويي و ايجاد روابط نامشروع ميشود. حتي اينترنت همه و به ويژه جوانان را قادر ميسازد به آساني به دنبال اعمال غير اخلاقي مانند قمار بازي و بورس بازي بروند، بدون اين كه مجبور باشند با انسانهاي مختلف تعامل و برخورد رو درو داشته باشند.سرگرميهاي مجازي، علاقه جوانان به مشاركت اجتماعي و فعاليت هاي مدني را با انگيزههاي مختلف تحتالشعاع قرار ميدهد و ميتواند بر مهارتهاي اجتماعي آنان در تدارك فراغتهاي گروهي و تفريحات و بازيها غير مجازي تاثير منفي بگذارد.مطالعات نشان ميدهد مردان در اينترنت به دنبال راههايي براي كسب قدرت و شهوت و همينطور تحقق روياهاي جنسي هستند و زنان بيشتر به دنبال گروههاي دوستي و حمايت روابط عاشقانه ميروند. روابط غير اخلاقي برخط اينترنت باقي نميماند و در بسياري موارد به روابط فيزيكي ميانجامد.
ب: جرايم رايانهاي و اينترنتي: شايد نفوذ به سايت بانك ملي ايران و شبكه شتاب يكي از مهمترين نشانههاي آسيبپذيري جامعه ايراني از اينترنت است و البته گسترده بودن تعداد سايتهاي آموزش نفوذ (هك) و بالا بودن تعداد نفوذ كنندهها (هكرها) و آمار بالاي سايتهاي فوق شده (هك شده)، حكايت از رسوخ بيشتر پديده به جامعه دارد. گسترش شبكههاي مجازي تجارت الكترونيك و آن چه به نام گلدكوئيست و پنتاگون و چند نام ديگر شناخته شده است، آسيبپذيري ساختار ايران در اين زمينه نشان ميدهد.
ج: گسستن ميان نسلي: اينترنت شكاف ميان نسلها را عيانتر كرده است. اكنون نه تنها شكاف ميان نسل اول و دوم متمايل به اينترنت بلكه شكاف ميان نسل دوم و سوم علاقهمند به اينترنت نيز هويدا شده، به گونهاي كه هيچ يك زبان ديگري را نميفهمند و يا كمتر به زبان هم حرف ميزنند.
د: بيهويتسازي: با امكانات و گزينههاي فراواني كه اينترنت در اختيار جوانان ميگذارند آنان به طور دايم با اين فضا، هويت نامشخص و اغلب متحولي را ميآفريند، يعني اينترنت يك صحنه اجتماعي است كه فرد خود را در موقعيتهاي متنوع نقشها و سبكهاي زندگي، قرار ميدهد و از آن تاثير ميپذيرد. نوجوانان در صحنه اينترنت براي ايفاي هر نقشي، فرصت پيدا ميكنند. اينترنت فضاي آزاد گلخانهاي را ايجاد ميكند كه حتي معلمان و مراجع قدرت به آن، دسترسي ندارند و بر آن تاثير نميگذارند. امكان خصوصي بودن امور در اينترنت، نكتهاي كه كاربران جوان اينترنت بر آن علاقه دارند و لذا از سوال بزرگسالان در مورد نحوه استفاده از اينترنت آشفته ميشوند.
ه: ايجاد مطالبات جديد اجتماعي: آشنايي جوانان با مسايل اجتماعي از طريق اينترنت، درخواست آنان براي تغيير را افزايش ميدهد و همين امر، جتماعي ميانجامد.
و: تهديد بنيانهاي خانواده: تغيير ارزشها و هنجارهاي اجتماعي به نوبه خود بنيانهاي خانوادگي را در معرض تهديد قرار ميدهد.
ز: اعتياد اينترنت: توان اتياد اورنده مواد مخدر، براساس سرعت جذب مواد مزبور به بدن انسان است، اما در مورد اينترنت اين سرعت به ميزان در دسترس بودن آن است كه ايجاد اعتياد كند. افزايش سرعت مودمها و سهولت دسترسي به شبكهها، سطوح بالاتري از استفاده اعتيادآميز اينترنت را دامن ميزند، اعتياد به اينترنت مثل هر نوع اعتياد ديگري، يك بيماري اجتماعي است، لذا پديدهاي است فراگير كه با صدمات رواني و اجتماعي، خانوادگي، جسماني و حتي اقتصادي همراه است. معتادان به اينترنت مانند اغلب انواع معتادان، دچار افت در كاركردهاي فردي و اجتماعي ميشوند، اما فرق اين اعتياد با بقيه اين است كه معتادان اينترنت كمتر احساس گناه ميكنند. اين افراد، اغلب جزو افراد تحصيل كرده و با فرهنگ جامعه هستند، اگر چه هنوز معياري براي تشخيص اعتياد به اينترنت ارايه نشده است، ولي علايم اين نوع اعتياد را به دو دسته علايم رواني و جسماني تقسيم كردهاند. علايم رواني عبارتند از: نوعي احساس لذت و رضايت هنگام دسترسي به اينترنت و ناتواني در متوقف كردن افسردگي و بدخلقي در مواقعي كه دسترسي به اينترنت وجود ندارد و دروغ گفتن به ديگران در مورد ميزان استفاده از اينترنت و ... علايم جسمي عبارتند از: علايمي ناشي از نشستن زياد است (سوزش چشم و سردرد و كمر درد و اضافه وزن و بينظمي در غذا خوردن و صرفنظر كردن از بعضي وعدههاي غذايي و توجه نكردن به بهداشت و آراستگي فردي و اختلالات خواب و تغيير در الگوي خواب).
ح: شكلگيري خرده فرهنگهاي مختلف: كاركرد غالب چتهاي اينترنتي در جوانان ايراني از جنبههاي فراغتي و سرگرم كننده آن است. نتايج يك تحقيق بيانگر اين است كه فضاي غالب در محيط چت، مورد مراجعه جوانان، گت و گوهاي دوستانه جوانان غير همجنس است كه با نيت ارضاي كنجكاوي، آشنايي و سرگرمي و گاه ماجراجويي بدان روي ميآورند.
سرگرميهاي مجازي، علاقه جوانان به شماركت اجتماعي و فعاليتهاي مدني را با انگيزههاي مختلف تحتالشعاع قرار ميدهد و ميتواند بر مهارتهاي اجتماعي آنان در تدارك فراغتهاي گروهي و تفريحات و بازيهاي غير مجازي تاثير منفي بگذارد. هم چنين مجاورت طولاني با فضاي مجازي ميتواند به فرهنگپذيري يك طرفه تاثيرپذيري افراطي از هنجارها و ارزشها در عرصههاي مختلف ارتباطي و اجتماعي انجاميده و با تقويت جهان وطني، تعلقات ملي و سنتي كاربران را تحت تاثير قرار دهد.
ط: انتشار مطالبات قومي منطقهاي و افزايش تحريكپذيري قوميتها: خاصيت تاسيس سايتهاي قومي و راهاندازي وبلاگهاي منطقهاي و انتشار برخي مطالب تحريكآميز در سايتهاي اينترنتي، قابليت اين رسانه و پديده براي دامن زدن به مباحث مناقشهبرانگيز قومي را بالا برده است.
ابعاد سياسي
در ابعاد سياسي، آسيبهاي اينترنت را ميتوان به موارد زير اشاره كرد:
الف: ايجاد گروههاي سياسي مجازي: از طريق اينترنت، گروههاي سياسي خاص به وجود ميآورند كه فقط بر روي شبكه اينترنت وجود دارند و از آن طريق قابل دسترسي است. گروههاي و انجمنهايي كه منافع مشتركي را پيگيري ميكنند.
ب: اختلال در روند كنترل جريان اطلاعرساني سياسي: رسانهها و نشريات الكترونيكي فارسي، بدون كسب اجازه از نظام منتشر شده و روند اطلاعرساني رسمي و سياسي را مختل ميكند.
ج: انتقال مستقيم انديشهها و ديدگاههاي جريانها معاند به داخل: اگر تا ديروز براي انتقال افكار و ديدگاههاي معاندان نظام به داخل، فقط نشريات مكتوب وجود اشت امروزه از طريق اينترنت، گروههاي خبري و خبرنامههاي الكترونيك، امكان انتقال مستقيم انديشههاي معاندان به داخل وجود دارد.
د: ايجاد گروههاي فشار و ذي نفوذ مجازي: جمعآوري امضاي الكترونيك به منظور تاكيد بر يك موضوع يا اعمال فشار بر يك نهاد، از كاركردهاي جديد اينترنتي در ايران است. اين گروههاي سيال مجازي نقش گروههاي فشار سنتي را در فضاي مجازي اينترنتي ايفا ميكنند.
ه: كاركردهاي مشروعيتي: از طريق برگزاري رفراندومهاي اينترنتي و سيستم هاي نظر سنجي اينترنتي، اين ابزار امكان اعطا يا سلب مشروعيت از عملكرد سياسي سيستم را فراهم كرده است.
و: ايجاد مطالبات جديد سياسي: پمپاژ ديدگاهها، موجب افزايش سطح توقعات و مطالبات در سايتها و در شبكهها اينترنتي نيز، ايجاد مطالبات جديد سياسي را به دنبال دارد.
ز: دموكراسي ديجيتالي: از مهمترين آثار پيدايش جامعه اطلاعاتي، شكلگيري نوع خاصي از دموكراسي است كه در دورههاي پيشين، مسبوق به سابقه نيست. اين دموكراسي كه اكون به اصطلاح دموكراسي ايجيتالي نام گرفته، در حيطه تاثيرگذاري، انواع ديگري از دموكراسي ديجيتالي نام گرفته، در حيطه تاثيرگذاري، انواع ديگري دموكراسي را نيز تحت الشعاع قرار داده است. در حال حاضر، مفهوم دموكراسي ديجيتالي مي تواند به طيف وسيعي از كاربستهاي فناورانه و از جمله پارلمانهاي مردمي تلويزيوني و يا هيئتهاي منصفه شهروندان اطلاق شود كه از راه پست الكترونيكي با گروهههاي مخاطب ارتباط برقرار ميكند، بدون آن كه نيازي به حضور فيزيكي افراد باشد.
ح: بياعتبار سازي مرزها: كاربران ميتواند با انبوه كاربران اينترنتي ديگر بر اساس دو طرفه بودن ارتباطها، تماس برقرار كنند. شبكه جهاني و مرزهاي دولت- ملتها مانعي بر سر راه ارتباطات برقرار نميكنند.
ط: ابراز عقايد سياسي: كاربران ميتوانند هر گونه عقايدشان را ابراز كنند و در اين مورد نظارتها مميزيهاي دولتي عملا محدود شده و يا فقط اثر لازم هستند.
ي: مكانيسمهاي جديد شايعهسازي: بسياري از سايتهاي خبري و غير خبري با انتشار شايعات و خبرهاي جعلي بر افكار عمومي تاثير ميگذارند. وبلاگها هم امكان ديگري در اين راستا دارند.
ابعاد بينالمللي
اينترنت در ابعاد بينالمللي هم به صور زير آسيب زننده است.
الف: ورود بازيگران جديد در عرصه مناسبات داخلي: مثال تغيير نام خليج فارس، از سوي نشريات نشنال ژئوگرافيك نمونهاي از ورود بازيگران بينالمللي به عرصه مسايل داخلي است. در اين مورد، اعتراض يكپارچه وبلاگرهاي ايراني به اين موضع موجب عقبنشيني نشريه مذكرو گرديد، ولي معلوم نيست هميشه چنين تجربهاي تكرار شود كه مهم ترين مثال آن، توهينهاي گاه و بيگاه نشريات خارجي به ساحت مقدس پيامبر اكرم (ص) است كه اغلب از سوي سايت مختلف غربي پشتيباني ميشود.
علت اين امنيت بازيهاي رايانه اي توانايي آنها در انتقال پيامهاي فرهنگي، مذهبي و سياسي است. القاي معاني از طريق بازي بسيار بيشتر از فيلم و كتب و ... است؛ چون كاربرد خود را جاي قهرمان بازي ميبيند كه غالبا اين قهرمان، غربي يا آمريكايي است
ب: افزايش ضريب نفوذ جريانهاي معين در رخدادهاي داخلي تا اين حد امكانپذير نيست. وجود كثيري از اين دست سايتها، مويد احتمال تاثيرگذاري افكار معاند جمهوري اسلامي از طريق سايتها است.
ج: افزايش همگرايي گروههاي داخلي و خارجي همفكر عليه نظام: براي بسياري از گروههاي داخل و خارج امكان ائتلاف و اتحاد فكري و سياسي از طريق اينترنت فراهم شده و اين هميابي سياسي گاهي بسيار سريع و فوري اتفاق ميافتد و اين سرعت خصيصه سايت است.
ابعاد فرهنگي
در ابعاد فرهنگي ميتوان مثالهاي زير را بيان كرد:
الف: كاهش نفوذ رسانههاي ملي و داخلي:
به همان اندازه كه رسانههاي خارجي و رسانههاي اينترنتي مخاطب جديد كسب ميكنند از تعداد مخاطبان رسانههاي داخلي و ملي و ميزان نفوذ آنها كاسته شده است.
ب: ايجاد محركههاي قوي براي تبادلات فرهنگي غير قابل كنترل:
در اقع با وجود اينترنت بسياري از محصولات فرهنگي كه ماده اوليه آنها اطلاعات است مثل كتاب، مقاله، موسيقي، فيلم، نقاشي و عكس به راحتي و بدون مانع مبادله ميشوند. اين بهم آميختگي فرهنگي به ويژه ميان ايرانيان داخل و خارج كشور غير قابل كنترل شده است.
ج: بستر سازي بيشتر براي تهاجم فرهنگي:
رسانه اينترنت به همه سرويسهاي متنوعش، قابليت تبديل شدن به بستري براي تهاجم فرهنگي را دارد.
د: انتقال هنجارها و نرمهاي ارزشي و اخللاقي غربي:
اينترنت يك پديده غربي است و فرهنگ حامل آن نيز غربي است، پس چندان غير معقول نيست اگر بگوييم اينترنت موجب انتقال هنجارها و نرمهاي ارزشي و اخلاقي غربي ميشود.
ه: چالشهاي انتقادي در مباحث ديني و مذهبي :
قبح زدايي از برخي مباحث و قداست شكني از بسياري مباحث ديني و مذهبي با انجام شديدترين حملات به اصول مباني اسلامي صورت پذيرفته است. علاوه بر آن، انتشار مباني اسلامي صورت پذيرفته است. علاوه بر آن، انتشار مباحث سنگين انتقادي درباره دين و مذهب، چالشهاي جديدي در اين عرصه ايجاد كرده است.
ي:جايگزيني رسانهاي:
با وجود اينترنت انحصار سيستم رسانهاي كشور از دست رسانههاي سنتي خارج شده و خلا موجود در رسانههاي رمزي را اين رسانههاي جايگزين پرميكند.
بازيهاي رايانهاي ابزاري است كه از طريق اينترنت قابل دريافت و ارسال است. بازيهاي اينترنتي اگر از محتواي تهاجمي برخوردار باشد، آسيبهاي فراواني به همراه دارد.
آسيبهاي فيزيولوژيك بازيها
بيش از سي ميليون نفر در سراسر جهان، بخشي اوقات فراغت خود را با بازيهاي رايانهاي پر ميكنند كه بالغ بر ده درصد آنها بين چهار تا هفت ساعت از زندگي روزمرهشان را به بازي با رايانه اختصاص دادند. طي تحقيقات انجام شده، بازيها، ضربان قلب و ميزان هورمونهاي بدن را تغيير ميدهد. افرادي كه به طور فعال در بازيها شركت نميكنند، فشارهاي عصبي زيادي را تحمل ميكنند. محققان به اين نتيجه رسيدهاند كه تاثيرات روحي و رواني بازيهاي رايانهاي بسيار شبيه به بازيهاي حقيقي و ورزشهاي پر استرس است. حس كاربري كه شكست ميخورد و فشارهاي روحي كه او متحمل ميشود، بسيار شبيه به حس بازيكنان شكست خورده فوتبال است و تاثيرات رواني اين بازيها بسيار به هم شبيه است. بيشك بخشي از بازديدكنندگان بازيهاي رايانهاي و اينترنتي ايراني ها هستند كه از آسيبهايي كه برشمرديم مبري نيستند. بازي رايانه اي عرصه عمليات رواني بازيهاي رايانهاي بيشتر در زمينه عمليات رواني استراتژيكي مورد استفاده قرار ميگيرند. اين عمليات، براي پيشبرد اهداف دراز مدت طراحي شده و عمولا داراي تاثيراتي در آينده دور است. مخاطبان اين عمليات را شهروندان و نظاميان دشمن كه خارج از منطقه جنگي به سر ميبرد و هم چنين كل جمعيت كشورهاي دوست، بيطرف، يا دشمن تشكيل ميدهند. هر چند كه نميتوان همه بازي هاي رايانهاي را جزو اين مسئله محسوب كرد، ولي عمدتا بازيهاي رايانهاي جنگي (war game) كه توسط شركتهاي خاص مانند شركت كوماوار و شركت Conflict توليد ميشوند و يا مجموعه بازيهاي دلتا فورس از جمله اين عمليات هستند.
اهداف اين عمليات رواني استراتژيكي عبارتند از:
الف: تشريح خط مشي، اهداف سياسي كشور خودي براي مخاطبين و ارايه استدلالهاي پشتيباني از آن خط مشها.
ب: برانگيختن افكار عموم به طرفداري يا خصومت عليه يك عمليات نظامي.
ج: پشتيباني از تحريمهاي اقتصادي و ديگر اشكال غير قهرآميز اعمال فشار عليه دشن. البته بيشترين بازيهاي رايانهاي در راستاي اولين هدف توليد و عرضه شده است.
د: غرب در اين بازيها زا سه روش انكار، تخريب و تحريف استفاده ميكنند.
وجه مشترك كه تمام اين بازيها آن است كاربر در نقش يك سرباز نترس غربي و عمدتا نيروي ويژه دلتا فورس (Delta Force) آمريكا يا (SAS) انگليس يا حتي نيرهاي حافظ صلح سازمان ملل براي سترش آزاديهاي فردي و مبارزه با سازمانهاي تروريستي دولتي يا غير دولتي و يا حتي موجودات فضايي و يا تخيلي كه بشريت را به سوي نابودي ميكشاند وارد عمل شده و هدفي جز مبارزه و نابودي تروريستها و نجات بشريت ندارند.
يكي ديگر از اهداف ساخت اين بازيها آن است كه غرب سعي دارد با اين هدف برنامههاي فرهنگي، تجاوز نظامي خود را در يان ملت خود و ساير ملل، امري عادي و در راستاي گسترش صلح جهاني جلوه داده و نيز سعي ميشود اين موضوع القا گردد كه غرب و آمريكا نماد خير مطلق جان است و هر فرد، گروه يا دولتي كه مخالف او و ارزشهايش باشد محور شرارت و شيطاني است.قبل از فروپاشي شوروي ريگان لقب« امپراطور شرور» به شوروي داد و پس از آن بوش از كشورهايي چون ايران و عراق با عنوان كشورهاي پليد و شرور (the evil ones) نام برد.
آمريكا سعي ميكند كشورها و گروههاي مسلمان را بزرگترين خطر براي صلح جهاني معرفي كند.
در مجموع علت اين اهميت بازيهاي رايانهاي توانايي آنها در انتقال پيام هاي فرهنگي، مذهبي و سيسي است. القاي معاني از طريق بازي بسيار بيشتر از فيلم و كتب و ... است.؛ چون كاربر خود را جاي قهرمان بازي ميبيند كه غالبا اين قهرمان، غربي با آمريكايي است. روانشناسي ثابت كرده برخي از دروغها اگر بسيار تكرار شوند تاثير خود را گذاشته و سبب انحراف فكري ميشود. در نتيجه بازيهايي كه ضد مهدويت هستند، ميتواند سبب انحراف اعتقادات آخرالزماني كاربر ميشوند. پس ميبينيم كه بازي رايانهاي ميتواند ابزاري باشد براي جنگ با اسلام.
بررسي يك مصداق امنيتي از آسيبهاي اينترنتي، سايبر تروريسم يا تروريسم اينترنتي
واژه سايبر تروريسم نخستين بار از سوي كالين باري (Callin Barry) و در دهه 1980 مطرح شد، ولي گفته ميشود جامعترين تعريف از سوي خانم دوروتي دنينگ، استاد علوم رايانهاي دانشگاه جرج تاون، ارايه شده است: «سايبر تروريسم بيشتر به معناي حمله يا تهديد عليه رايانهها، شبكههاي رايانهاي و اطالاعات ذخيره شده در آنهاست، هنگامي كه به منظور ترساندن يا مجبور كردن دولت يا اتباع آن براي پيشبرد اهداف سياسي يا اجتماعي خاص اعمال ميشود. در تروريسم كلاسيك مواد منفجره و سلاحهاي گرم اصليترين ابزار تروريسم كلاسيك هستند، ولي حتملترين ابزار سايبر تروريستها رايانه است. در واقع آنها ترجيح ميدهند به جاي بمب از بايت استفاده كنند.» اساسيترين روشهاي سايبر تروريسم عبارت است از «هك كردن، ويروسهاي رايانهاي، جاسوسي الكترونيك، دزدي هويت و تخريب يا دستكاري اطلاعات.
سايبر تروريسم تاريخچه طولاني ندارد، بلكه در سال 1982 هكرهاي طرفدار دلوت پاكستان تحت نام «باشگاه هكرهاي پاكستاني» به كامپيوترهاي هند حمله كردند. در سال 1999 هنگام حمله ناتو به كوزوو سايت اين سازمان مورد حمله قرار گرفت. در هم زمان، وب سايت ارتش آمريكا و سايتهاي تجاري آمريكا به وسيله هكرهاي چيني، روسي و صرب مورد حمله قرار گرفت. اين حملهها، ناتو را از بمباران و رهبري مليات باز نداشت، اما تبليغاتي را كه براي مبارزه با رژيم صربستان از طريق اينترنت به راه انداخته بود، مختل كرد. در سال 2000 سات حزبالله لبنان كه يك سايت ضد صهيونيستي است، توسط يك گروه هكر اسراييلي هك شد و پرچم و سرود ملي اسراييل و وب سايت وزارت خارجه اسراييل حمله كرده و آن را هك نمودند.
دلايل زيادي وجود دارد كه سبب ميشود سايبر تروريسم، براي تروريستها جذاب باشد از جمله:
1. سايبر تروريسم ارزانتر از روشهاي تروريستي متداول (كلاسيك) است. تنها چيزي كه نياز است يك رايانه شخصي متصل به اينترنت است. نيازي به خريد اسلحه نيست ميتوان ويروسهاي رايانه را ساخت و از طريق خطوط تلفن، كابل و ارتباط بيسيم آن را ارسال كرد.
2. سايبر تروريسم ناشناختهتر از روشهاي تروريسم كلاسيك است. مانند بسياري از كاربران اينترنت تروريستها از اسامي مستعار استفاده ميكنند و به يك سايت عنوان كاربر مهمان و ناشناس وصل ميشوند و براي نيروهاي پليس و امنيتي بسيار سخت است كه هويت واقعي تروريستها را رديابي كنند. در فضاي مجازي هم موانع فيزيكي مانند ايست بازررسي، مرز يا گمرك وجود ندارد.
3. تنوع و تعداد حملات بسيار زياد است. سايبر تروريست ميتواند شبكههاي دولتي يا رايانهاي دولتي،
خدمات عمومي، خطوط هوايي خصوصي و ... را مورد حمله قرار دهد.
تعداد زياد و پيچيدگي حملات احتمالي به تروريستها كمك ميكند تا نقاط ضعف و اسيبپذير را براي حمله پيدا كند. مطالعات نشان مي دهد شبكههاي برق و خدمات اضطراري در برابر حملات سايبر آسيبپذير هستند براي اين كه زير ساخت و سيستمهاي رايانه كه اينها را اداره ميكنند بسيار پيچيده هستند و اين موضوع رفع همه نقاط ضعف را غير ممكن مي كند.
4.سايبر تروريسم را ميتوان از راه دور هدايت كرد، ويژگي كه جذابيت زيادي براي تروريستها دارد. سايبر تروريسم، آموزش فيزيكي اندكي را ميطلبد، سرمايهگذاري رواني كمتر و خطر مرگ كمتري دارد و امكان ميدهد تا سازمانهاي تروريستي عضوگيري كنند و اعضا را در اختيار داشته باشند.
سايبر تروريسم توانايي زيادي دارد تا تعدادي زيادي از مردم را به خود جذب كند، از اين رو پوشش خبري و رسانهاي بيشتري را ايجاد ميكند و اين همان چيزي است كه تروريستها دنبالش هستند.
روشهاي كلاسيك تروريستي اهداف تروريستها برآورده نميكند.
از مهمترين گروههاي رايانهاي كه از پديده سايبر تروريسم عليه ايران و مسالمانان استفاده ميكنند سايتهايي است كه طرفدار اسراييلاند. اين گروه به سايتهاي حامي سازمانهاي به زعم آنها تروريستي مانند حماس و حزبالله حمله ميكنند، از جمله هاگانا.
در سال 1921 سازماني شبه نظامي صهيونيستي مهاجرنشيني پديد آمد كه در آن زمان به طور سري و با نام «دفاع و عمل» به فعاليت پرداخت. بعد از آن كلمه عمل حذف گرديد و كلمه «دفاع» يا «هاگانا» باقي ماند. مقصود اين سازمان تهاجم به زمين و كارگران و سربازان فلسطيني و دفاع از مهاجران يهودي به فلسطين بود. با اين معناي اين كلمه دفاع بود اما هاگانا به عمليات مسلحانه عليه مسلمانان پرداخته و هم چنين در عمليات اسكان و مهاجرنشينها مهاجرت قانوني و غير قانوني صهيونيستها مشاركت كرد.
اين گروه هم چنين در طول انقلاب عربي در سال 1936 با انگليس همكاري داشت. در سال 1931 بعضي عناصر هاگانا به همراه اعضايي از «بيتاد» سازمان «آرگون» را تشكيل دادند كه بزرگترين نقش را در برپايي دولت اسراييل و قتل و آواره كردن فلسطينيان داشت. شعار و نشان اين گروه عبارت«فقط اسلحه» بود كه در زير آن عبارت «فقط همين» نيز نقش بسته بود. اكنون هاگانا كينه خود را به طور الكترونيكي و در دنياي مجازي هم اعمال ميكند.
وب سايت هاگانا توسط فردي آمريكايي يهوديالاصل كهAndrew Aaron Weisburd خوانده ميشود و در ايالت متحده ساكن است، تاسيس شده است و وظيفه آن تعقيب وب سايتهاي اسلامي بر روي اينترنت براي توقيف و بستن و تاراندن آنها از شركتهاي ميزباني است به اين بهانه كه اين وب سايتهاي پشتيبان تروريسم و ضد جمعيتهاي يهودي هستند.
وب سايت هاگانا (http://www.haganah.us) در طول دو سال و نيم فعاليت خود صدها وب سايت اسلامي را مورد تعقيب قرار داد و بيش از 500 وب سايت را از راه اجبار شركتهاي ميزباني و تهديد آنها به تعطيلي كشاند. وب سايت هاگانا اهداف تريبي خود را با كمال وقاحت ابراز ميكند و با ارايه اطلاعات كاملي از وب سايتهاي هدف از بزديدكنندگان خود ميخواهد در نامهنگاري با شركتهاي ميزباني براي بستن وب سايتهاي اسلامي با آنها همكاري كنند.
هنگام انهدام وب سايت اسلامي به پايان رسيد در زير نام آن علامت سلاحي معكوس (يك كلاشينكف برگشته) نشان داده ميشود حتي در انتهاي كار مفاهيم ايدئولوژيكي وب سايت مربوط به اهداف مخفي! آن جهت توجيه اين عمل شرح داده ميشود.
با وجود اين كه هاگانا ادعا ميكند كه به عمليات تخريب يا انهدام وب سايتهايي كه انها را پيگيري ميكند نميپردازند، با مجموعههاي يهودي خاص كه جهت نفوذ و تخريب فعاليت ميكنند، (هكرها) به طور نزديكي همكاري دارد و اين مجموعهها وبسايت هايي را كه احساس ميكنند با فعاليتشان يهود را اذيت ميكنند، مورد حمله قرار ميدهند و اين ادعا با گزارشي كه شركت Riptech كه متخصص راههاي حفاظت در شبكه اينترنت است، تكميل شود.
اين گزارش بيان ميكند كه اسراييل در دنيا رتبه نخست حمله به شبكههاي اينترنتي را اشغال كرده است. اين نسبتي از كاربران اينترنت در اسراييل است به طوري كه Riptech، در حدود 128 هزار حمله براي هك را از سوي چهار ميليون كامپيوتر در اسراييل ثبت كرد است.
هاگانا اكنون براي تصويب قانوني براي مبارزه با تروريسم در اينترنت تلاش گستردهاي ميكند تا بتواند پايگاههاي اسلامي را به راحتي و بدون هيچگونه پيگيري يا تعقيب و شانتاژ ببندد.
نتيجه اين دفاع در برابر تروريسمي كه در رايانه و اينترنت در آن نقش مهمي را ايفا ميكنند تا اندازه زيادي شبيه دفاع در مقابل تروريسمي است كه رايانه و اينترنت نقشي در آن ندارد. اقدامات عادي مانند بازدارندگي، قانون، مذاكره و ديپلماسي در اين خصوص نيز موثر است، با اين تفاوت كه دامنه عناصر خاصي گستردهتر است و نيز بايد اين روشها به روز شوند. راه كارهاي اصلي دفاع در برابر سايبر تروريسم را ميتوان در سه شاخه اصلي آموزش، سازوكار حقوقي و تقيت دفاعي طبقهبندي كرد.
الف: آموزش: مهمترين مرحله در جلوگيري از سايبر تروريسم، آموزش است. اين آموزش شامل آموزش عمومي و آموزش مقامات سياسي، امنيتي و پليس است. نه تها مردم عادي بلكه بسياري از مقامات سياسي و امنيتي نيز هيچ گونه اطلاعاتي در مورد حملات سايبر تروريستي و چگونگي آن ندارند.
در مورد آموزش عمومي مهمترين نكته اين است كه كاربران اينترنت را نسبت به ايمنتر كردن رايانههاي شخصي متقاعد كرد و با آگاهي دادن به مقامات سياسي و امنيتي آنها را وادار كرد تا تمهيدات لازم را براي مقابله با سايبر تروريسم را عملي كنند.
ب: سازوكار حقوقي: در مرحله بعد بايد سازوكار حقوقي و قضايي مناسبي را براي مبارزه به سايبر تروريسم ايجاد كرد.
وجود خلاهاي قانوني نيروهاي امنيتي و قضايي را در مقابله با سايبر تروريسم دچار سر در گمي ميكند و توانايي اقدام به موقع و مناسب را از آنان ميگيرد. ايجاد دادگاهاي ويژه جرايم اينترنتي قدم مهمي در مبارزه با سايبر تروريسم است، چرا كه رسيدگي به اين جرايم را آسانتر و سريعتر ميكند و با به خطر انداختن امنيت مجرمان گام موثري در كاهش حملات تروريستي خواهد بود.
ج: تقويت دفاعي: ايجاد سازمانهاي مسئول و مقابله با سايبر تروريسم مهمترين راه كار دفاعي در برابر سايبر تروريسم خواهد بود.
سازمانهايي كه مسئوليت آنها را مطالعه و تحقيق و مقابله با حملات سايبر باشد.
روش دفاعي ديگر عبارت است از سختتر كردن حملات از طريق تقويت فناوري امنيتي. از ديگر راه كارهاي فراگير دفاعي ميتوان به تعريف روزآمد ويروسهاي رايانهاي استفاده از نرمافزارهاي ضد ويروس، استفاده از رمزهاي عبور قوي و ديوار آتش اشاره كرد.
منابع
Ksabz.net
Irandiplomasy.com
Rajanews.com
Mouood.org
Iran.ir
Mastoor.ir
Farhangnews.ir
Aftab.ir
Mydocument.ir
Roozevasl.com
Basirat.ir
Tebyan.net
Bfnews.ir
Nosazi.ir
Sharifnews.ir
Bachehayeghalam.ir
Asreakharezaman.blogfa.com
Voiparsiblog.com
ASPX.tele3x.mihanblog.com39
Mhta.persianblog.com
Tv2irib.ir
Ir.iran20
Smalavi.parsiblog.com
Akharezamam.parsibox.com
Jewish.blogfa.com
Mahdavion.com
Mehdiclub.blogfa.com
Hamshahrionline.ir
Faslno.com
Amifs.blogspot.com
Gudsdaily.com
Arak-info.com
Cyber-chalany.blogfa.com
Asianews.ir
عباس آريان پور، فرهنگ انگليسي به فارسي
غلام رضا علي بابايي، فرهنگ سياسي آرش، تهران، نشر آشيان، چاپ دوم 1384.
برگرفته از: ويژه نامه عبور از فتنه- آذر 88- صفحات 124
وحید باغبان